استاندارد روغن موتور API

استاندارد API چیست؟

API مخفف American Petroleum Institute یا مؤسسه نفت آمریکا است. این سازمان از دهه ۱۹۴۰ سیستم طبقه‌بندی روغن‌های موتور را توسعه داده تا تولیدکنندگان خودرو، سازندگان روغن و مصرف‌کنندگان بتوانند به زبان مشترکی برای تعیین سطح کیفیت روغن دست پیدا کنند.

در این سیستم، روغن‌های موتور بر اساس نوع موتور و سطح عملکرد به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند و هر نسل جدید، آزمون‌های سخت‌گیرانه‌تری را نسبت به نسل قبل پشت سر می‌گذارد.

ساختار نام‌گذاری API

استاندارد API از دو حرف تشکیل می‌شود.

حرف اول نوع موتور را مشخص می‌کند:

• S = موتورهای بنزینی (Spark Ignition)

• C = موتورهای دیزلی (Compression Ignition)

حرف دوم نشان‌دهنده سطح عملکرد روغن است. هرچه این حرف در ترتیب حروف الفبا جلوتر باشد، استاندارد جدیدتر و سطح عملکرد روغن بالاتر خواهد بود.

برای مثال، API SP از API SN جدیدتر است و API CK-4 از API CJ-4 سطح عملکرد بالاتری دارد.

استاندارد API برای موتورهای بنزینی:

SA: این دسته روغن ویژه موتورهای بنزینی و دیزلی است که در شرایط کاملا آسان کار می کنند و نیازی به مواد افزودنی ندارند.

SB: این دسته روغن برای موتورهای بنزینی است که در شرایط نسبتا آسان کار می کنند و حاوی مقداری افزودنی ضد سایش و اکسیداسیون هستند.

SC: روغن موتور حاوی افزودنی های ضد زنگ، ضد سایش و افزاینده پاک کنندگی است.

SD: مشابه کد SC است به طوری که دارای مقدار بیشتری از مواد افزودنی هستند. همچنین در مقابل تغییرات شدید دمای موتور مقاوم تر است.

SE: مقدار افزودنی بیشتری نسبت به کد قبلی دارد.

SF: نسبت به SE حاوی مقدار بیشتری افزودنی ضد اکسیداسیون و ضد سایش است.

SG: دارای کیفیت بالاتر نسبت به کدهای قبلی با دارا بودن افزودنی بیشتر و با کیفیت تر.

SH: قابلیت فیلتر شدن بهتر و فراریت کمتر نسبت به SG.

SJ: مشابه SH می باشد اما با کیفیت بالاتری تولید می شود.

SL: سطح کیفیت روغن های تولید شده تا سال 2002 

SM: مناسب به کارگیری در موتور خودروهای طراحی شده تا سال 2010

SN: مناسب تمام موتور خودروهایی که از سال 2010 به بعد طراحی شده اند. این روغن موتور با مقاومت بهتر در برابر اکسیداسیون، پوشش دهی بیشتر و محافظت در برابر رسوب گذاری بر روی قطعات و افزایش کارایی روغن موتور در دمای پائین بهبود یافته است.

استاندارد API برای موتورهای دیزلی:

CA & CB: قدیمی ترین و نسل اول روغن های موتور دیزلی و ساده ترین از لحاظ فرمولاسیون.

CD: بهبود کنترل لجن و رسوبات در موتور دیزل در مقایسه با روغن های نسل قبل.

CE: روغن برای موتورهای دیزل مدل 1970 به بعد. این روغن برای موتور بعضی از دیزلهای سوپرشارژ و توربوشارژ طراحی شده است که در شرایط سرعت پایین و بار بالا و همچنین سرعت بالا، بار بالا می کنند.

CF: روغن مخصوص موتور دیزل دو زمانه زمانه مدل 1990 به بعد که با دور بالا حرکت می کند.

CG-4: روغن برای موتورهای دیزل چهار زمانه طراحی 1995 که با دور بالا حرکت می کنند.

CH-4: روغن برای موتورهای دیزل چهار زمانه طراحی 1998 به بعد.

CI-4: روغن مخصوص موتورهای دیزلی سبک، متوسط و سنگین با ویژگی کاهش نیتراسیون با استفاده از گازهای خروجی خنک شده از اگزوز، به عنوان جایگزین اکسیژن.

CJ-4: نسل جدیدتر روغن موتور دیزل با کارایی بیشتر تحت فشار و تمیزکنندگی بهتر برای موتورهای نسل جدیدتر.

CK-4: روغن‌های API CK-4 مقاومت بسیار بالایی در برابر اکسیداسیون، برش مکانیکی، دوده، دمای بالا و سایش دارند و برای اکثر موتورهای دیزلی سنگین امروزی مناسب هستند.

آیا همیشه جدیدترین استاندارد بهترین انتخاب است؟

در اغلب موارد، استفاده از استاندارد جدیدتر مشکلی ایجاد نمی‌کند، زیرا استانداردهای جدید معمولاً الزامات نسل‌های قبلی را نیز پوشش می‌دهند. با این حال، برخی موتورهای بسیار قدیمی ممکن است برای کار با روغن‌های مدرن طراحی نشده باشند.

همچنین در برخی موتورهای دیزلی، استفاده از روغن‌های CI-4 به جای CH-4 تنها در صورتی مجاز است که سازنده موتور آن را تأیید کرده باشد. به همین دلیل، همواره باید توصیه سازنده خودرو یا موتور در اولویت قرار گیرد.

تفاوت استاندارد API و SAE

یکی از اشتباهات رایج، یکسان دانستن استاندارد API و SAE است. استاندارد SAE تنها میزان ویسکوزیته روغن را مشخص می‌کند و نشان می‌دهد روغن در دماهای پایین و بالا چه رفتاری دارد.

در مقابل، API کیفیت و سطح عملکرد روغن را تعیین می‌کند؛ یعنی میزان محافظت از موتور، مقاومت در برابر اکسیداسیون، کنترل رسوبات، کاهش سایش و سازگاری با فناوری موتور.

برای مثال، دو روغن SAE 5W-30 ممکن است یکی دارای استاندارد API SL و دیگری API SN باشد. هر دو ویسکوزیته یکسانی دارند، اما روغن API SN عملکرد بسیار پیشرفته‌تری ارائه می‌دهد.

استاندارد API چگونه روی بسته‌بندی روغن نمایش داده می‌شود؟

اغلب تولیدکنندگان معتبر، استاندارد API را روی بسته‌بندی محصول درج می‌کنند. این استاندارد معمولاً به صورت عبارت‌هایی مانند API SP، API SN یا API CK-4 دیده می‌شود.

در بسیاری از محصولات، نماد دایره‌ای API یا API Service Symbol نیز روی بسته‌بندی وجود دارد که نشان‌دهنده تأیید سطح عملکرد روغن مطابق الزامات مؤسسه نفت آمریکا است.

جمع‌بندی

استاندارد API یکی از مهم‌ترین معیارهای ارزیابی کیفیت روغن موتور است و نشان می‌دهد روغن تا چه اندازه می‌تواند از موتور در برابر سایش، اکسیداسیون، رسوبات، خوردگی و شرایط سخت کاری محافظت کند. در موتورهای بنزینی، استانداردها از SA تا SP و در موتورهای دیزلی از CA تا CK-4 و FA-4 توسعه یافته‌اند و هر نسل جدید، آزمون‌های سخت‌گیرانه‌تری را نسبت به نسل قبل پشت سر گذاشته است. هنگام انتخاب روغن موتور، استاندارد API باید در کنار گرید ویسکوزیته SAE و الزامات اعلام‌شده توسط سازنده خودرو بررسی شود تا بیشترین سطح حفاظت و عملکرد برای موتور فراهم گردد.